DE MUSEUMKR@NT





Een Zuiderzee-idylle aan het IJsselmeer






Urk
Foto: Zuiderzeemuseum Enkhuizen




De Marker haven
Foto: Zuiderzeemuseum Enkhuizen




De eendenkooi in het natuurgebied
Foto: Zuiderzeemuseum Enkhuizen

Zuiderzeemuseum - Buitenmuseum
Enkhuizen

Wind door je haar. Teer in je neus. En gerookte haring met Berenburg. Het Zuiderzeemuseum leeft in het verleden. Je kijkt hier niet naar de geschiedenis van de Zuiderzeestadjes, je beleeft de historie van Urk, Akersloot en Zoutkamp. Bovendien zijn in het openluchtmuseum niet alleen de gebouwen uit de Zuiderzeeregio te bewonderen, ook de bewoners zijn aanwezig en in voor een praatje en uitleg over hun bezigheden. De Museumkr@nt neemt een kijkje bij een interactief museum van het eerste uur: het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.

oen in 1923 de Afsluitdijk werd voltooid, was de tijd van de Zuiderzee voorgoed voorbij. Al snel werd duidelijk dat daarmee ook het eigen karakter van de steden en dorpen die afhankelijk waren van de visserij in de Zuiderzee definitief zouden verdwijnen. De eerste plannen voor een openluchtmuseum waarin dat karakter bewaard zou kunnen blijven, kwamen al snel op tafel. Toch duurde het nog vijftig jaar na de aanleg van de Afsluitdijk totdat het museum kon worden gerealiseerd. Financiële tegenslagen en onmogelijke ontwerpen zorgden voor die vertraging. Het uiteindelijke openluchtmuseum is het resultaat van een gezamenlijke inspanning van diverse stedenbouwkundigen en ontwerpers.

In het Zuiderzeemuseum zijn verschillende huizen, schuren en boerderijen samengebracht in een klein, compact en overzichtelijk geheel. Het gezamelijke thema is het leven van en met het water. Dus is er aandacht voor een grote variatie aan verschillende soorten stadjes. De locatie van het museum in Enhuizen is onder andere gekozen, omdat daar nog een toegang zou zijn naar het open water. Het was daardoor gemakkelijker om ook de natuurlijke omgeving van de Zuiderzeeregio te bewaren.

Als je aankomt met de boot vanaf het IJsselmeer is het openluchtmuseum al uit de verte te herkennen aan drie torens van oude kalkovens. Deze ovens bepaalden lange tijd het landschap rondom de Zuiderzee. Uit de schelpen van de zee werd kalk gestookt in grote karakteristieke ovens als deze. Eenmaal aan wal is vanaf de dijken rondom het museum het gehele gebied te overzien. Er is een kleine oude haven, waar wordt gewerkt op grote botters. Het ruikt er naar teer en vis. Er omheen staan oude huisjes uit Volendam en Marken, twee stadjes die zo lang geïsoleerd waren en moeilijk te bereiken, dat aan het einde van negentiende eeuw veel kunstenaars daarheen gingen om de authentieke levensstijl te schilderen.

In het stadje zelf is er van allerlei activiteit. Op de stadsboerderij mekkeren de geiten. In de zeilmakerij worden kapotte visserszeilen gerepareerd. En de kapper staat al klaar met zijn scheermes. Je raakt zo in gesprek met de Urker visser die sinds een ongeluk aan wal is en komt op de thee bij een dorpsbewoner uit Zoutkamp. Door geur, wind en je omgeving waan je je gemakkelijk een eeuw terug. Het doel van het museum om een sfeer weer te geven die lijkt op het einde van de vorige eeuw is volledig geslaagd. Oudere bezoekers herkennen de boerderij waar ze logeerden bij hun grootouders. Het zal niet dezelfde zijn geweest, maar ook zij sliepen in de zomer in de opkamer, waar s winters de koeien stonden. De geschiedenis van de Zuiderzee is nog niet zo heel lang voorbij.

Op een landpuntje dat uitsteekt in het IJsselmeer kun je door de natuur van de Zuiderzee wandelen. In een klein bos is een eendenkooi te zien, waar wilde eenden broeden. Vroeger dienden deze plekken om wilde eenden in de vangarmen te lokken. Nu hebben ze in een met rieten matten afgezet gebied de rust en privacy voor familie-uitbreiding. Verderop staat een boerderij uit de bronzen tijd van de Zuiderzee. Naast de met huiden belegde bedden, maken met as bestrooide paadjes en een klein kruidentuintje het erf compleet.

Naast deze bezienswaardigheden heeft het Zuiderzeemuseum nog veel meer te bieden. Een middag is zeker niet voldoende om het hele openluchtmuseum te zien. Bovendien gaat per 1 juli 1998 het geheel vernieuwde binnenmuseum open. Verder zijn er in de zomermaanden mogelijkheden om een bezoek aan het museum te combineren met een tochtje over het IJsselmeer op een echte botter. Ook kun je met de stoomtrein vanuit Hoorn een tochtje maken naar Enkhuizen, gevolgd door een bezoek aan het Zuiderzeemuseum.

Sanne Peek   





- 7 -