Jong meisje bij een spiegel
Godfried de Jong (1832-1918)
Albuminedruk, ca. 1875

Jongens met hogehoeden, vermoedelijk in een toneelstukje
Cornelis Johannes Lodevicus Vermeulen
Daglicht collodium zilverdruk, ca. 1900-1905

Juwelen uit een fotocollectie
Van Gogh Museum - Amsterdam
17 april - 14 juni 1998

oewel uit de historische fotocollectie van de Rijksuniversiteit Leiden, beheerd door het Prentencabinet, alleen de technisch en artistiek meest geslaagde foto's zijn geselecteerd, roepen Juwelen uit een fotocollectie een zelfde fascinatie op als een fotoboek van een soms interessant, dan weer minder interessant familielid. De foto's van de verre voorouders spreken niet meer tot de verbeelding, het is als kijken naar een oom of tante die je nooit gekend hebt. Daarentegen is een foto met historische personen weer leuk of gek, zeker als daarop de schrijvers Tsjechov en Tolstoj op een zachte witte bank en met laarzen aan met elkaar keuvelen. Of wat te denken van Victor Hugo achterstevoren op een stoel.

De tentoonstelling is een beetje hap-snap. Echt systematisch verzameld is er niet in Leiden, zo krijgen we het idee. Na de paar schrijversfoto's is het op z'n twintigste eeuws snel overschakelen naar een paar naakten van Breitner. Ook niet slecht. Maar daarna moeten we al weer verder naar gebouwen, steden en panoramische havengezichten van Londen en Rotterdam. Op het laatste deel van de opstelling is het pas uitpuffen, bij exotische landschapsgezichten in de favoriete reis- (of zijn het droom)gebieden van de negentiende-eeuwer: Indonesië, het Midden-Oosten en Zuid-Afrika, waarbij de interesse voor Nederlandse gebiedsdelen en andere annexatiedwang uit de donkere kamer komt.

Jacqueline Schaalje