Papiersnede (detail)
Beate Hoffmeister (D)
1991
45 Butterflies
(papier gemaakt van katoen- en abacavezels)
Priscilla Robinson (USA)
Holland Papier Biënnale
Museum Rijswijk
Geopend di-vr & zo 14-17 uur, za 11-17 uur
Papiermarkt: 6 september 12-17 uur
In talrijke disciplines van de beeldende kunst vormt het uitgangsmateriaal voor de kunstenaar een belangrijke inspiratiebron. Bij de verwerking van bijvoorbeeld een bepaalde houtsoort met zowel een karakteristieke nerf en kleur kan de kunstenaar sturend optreden. Het materiaal wordt tot spreken gebracht nog voordat het z'n beeldende vorm krijgt. Zeker bij organische grondstoffen verleent de natuurlijke oorsprong een dergelijk object een veelal sympathieke uitstraling. Dat is zeker het geval bij papier, en dan niet in de industriële vorm zoals we die dagelijks tegenkomen. Het lijkt alsof het in díe vorm namelijk uitsluitend een dienende rol mag spelen en op die wijze is veroordeeld tot een 'slavenbestaan'.
alloze beeldende kunstenaars hebben echter ontdekt dat dit onaanzienlijke materiaal een geheel eigen karakter heeft dat soms met minimale ingrepen van gedaante kan wisselen. Fraaie voorbeelden daarvan zijn vertegenwoordigd op de expositie Holland Papier Biënnale, die nog tot en met 6 september in het Museum Rijswijk is te zien. Zestien kunstenaars uit diverse landen en culturen tonen het resultaat van hun hoogst persoonlijke maar vooral kunstzinnige relatie met papier. Soms is reeds bedrukt en tot boekvorm verwerkt papier daarbij het uitgangspunt. Zo maakt Beate Hoffmeister (D) intrigerende objecten van versneden telefoonboeken. Zij weet door zorgvuldige verlijming het materiaal een eigen structuur te geven met een typerende 'nerf'. Een spel van licht en schaduw ontstaat dat als vertrekpunt dient voor labyrinten van grillig verlopende lijnen of resulteert in strak geometrische patronen.
Veel ruimtelijker zijn de vrouwfiguren van Lucia Barata (I). Haar Big Mamma's zijn markante vrouwfiguren die ondanks hun omvangrijke postuur een ontwapenende uitstraling bezitten. Het subtiel gekleurde en gevormde papier waaruit ze zijn gemaakt verleent hen ook iets lichtvoetigs. Is dat het gevolg van de geheimzinnige kracht van het uit diverse materialen vervaardigde papier? De omhelzing waartoe deze vrouwen lijken uit te nodigen zullen ze echter zeker niet overleven. Een soortgelijke tweeslachtigheid tonen de strakke vormen van Priscilla Robinson (VS). Aanvankelijk lijken de in slagorde op de grond geplaatste driehoeken in blauw- en paarstinten van ondoordringbaar harde materialen te zijn gemaakt. Wie de opstelling van de andere kant bekijkt ontdekt aan de hand van de lichtval door de open vormen dat het om vederlichte en waarschijnlijk hoogst kwetsbare figuren gaat. Ook hierin illustreert het papier zelf z'n onvermoede vermogen in het scheppen van een illusie. In enkele gevallen moeten de getoonde kunstvoorwerpen de strijd opnemen tegen de historische interieurs waarin ze zijn geplaatst. Wat dat betreft vraagt deze categorie objecten toch wel om een afgewogen esthetische presentatie zonder concurrerende elementen.
De biënnale zal worden besloten met een papiermarkt. Daarbij zullen diverse kunstenaars demonstraties geven in het maken van papier. Verder zullen allerhande exotische papiersoorten worden verkocht.
Michiel R. Lassche
