Portret van Isabella met op de achtergrond kasteel Mariemont
P.P. Rubens en H. van Balen, 1618
olieverf op doek

Het paradeharnas van Albrecht
maker onbekend, 17e eeuw

De slag bij Nieuwpoort
Maximiliaan van de Gucht, Delft, 1648
wandtapijt van wol met zijde

Expositie Albrecht & Isabella
Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis
Jubelpark Brussel
tot 17 januari 1999
Openingstijden: di-zo 10-17 uur, woensdags tot 22 uur. Gesloten op 1 en 11 november, 25 december en 1 januari.
Telefonische inlichtingen: 00 32 27417331

Met grote regelmaat produceren de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in het Brusselse Jubelpark spectaculaire exposities die soms verband houden met hun gevarieerde collectie. De aartshertogen Albrecht en Isabella staan nu centraal in een bonte presentatie van historische- en kunstvoorwerpen.

sabella, dochter van de Spaanse koning Filips II, kreeg vier eeuwen geleden het bestuur over de Nederlanden als bruidsschat bij haar huwelijk met haar neef Albrecht, zoon van de Oostenrijkse keizer Maximiliaan II. Zij kozen voor Brussel als hun residentie en omringden zich met een schare kunstenaars die de ene na de andere opdracht in ontvangst mocht nemen.
Om vier eeuwen na dato twee historische figuren uit te beelden aan de hand van een selectie topkunst is een riskante affaire. De bezoeker aan deze grote expositie moet dan ook niet verwachten dat hij erg dicht tot deze personages zal doordringen. Maar wat de gewone man in het Brussel van circa 1700 niet snel voor elkaar zou krijgen lukt ons met een toegangskaartje voor deze tentoonstelling wel. Want de tijd werkt democratiserend op het rijke privébezit van mensen met macht. Wat nu in vitrines staat te pronken kon indertijd slechts door een zeer beperkte elite worden bewonderd.
Misschien dat in de ateliers van de zilver- en wapensmeden, de houtbewerkers en glasblazers, de tapijtwevers en kunstsschilders het personeel en familie heeft kunnen genieten van artistieke en ambachtelijke prestaties op hoog niveau. Zo zijn er wapenrustingen te zien in een veelheid van stijlen en uitvoeringen. Ook indertijd al bedoeld als pronkstuk; zoals allerhande onderdelen van een harnas, rijk versierd en bovendien uitgevoerd naar de mode van die tijd. Maar niet alleen de dappere krijgsheer moest worden beschermd; ook zijn paard kreeg de nodige beplating om zich heen. Zowel het paard van Albrecht als dat van Isabella tonen nog immer hun dienende rol. Opgezet en wel fungeren ze nu dan als display voor een paardenharnas dat niet onfeilbaar bleek; het paard van de aartshertog sneuvelde in de Slag bij Nieuwpoort.

Wat op deze tentoonstelling overheerst is het vakmanschap en de toewijding van al die anonieme kunstenaars. Zij wisten hun gereedschap te hanteren, zonder dat daar altijd een liniaal of passer aan te pas kwam. Juist die vaste hand, die bij tijd en wijle toch z'n eigen weg gaat, levert zulke mooie resultaten op. Een gestempelde boekband, versierd met kleine motiefjes; een kaartspel van zilveren plaatjes; een 'Bourgondische stormhoed' als een unieke voorloper van onze valhelm. Hoe ver in de tijd staan ze van ons af en tegelijkertijd; hoe menselijk tonen zij zich in hun maakwijze.
Aardig aan de opzet van deze tentoonstelling is ook de symmetrie; van zowel Albrecht als Isabella zijn telkens voorwerpen te zien. Isabella overleefde haar echtgenoot met vele jaren. Na zijn dood wil ze terug naar Spanje, naar het klooster van de Descalzas. Dat wordt haar niet toegestaan; ze is in Brussel nodig als Landvoogdes over de Nederlanden. Aan al het uiterlijk vertoon komt een einde. De expositie sluit met haar kloosterhabijt dat zij sinds de dood van Albrecht droeg.

Michiel R. Lassche