EnergeticA, een museum zonder millenniumprobleem

 

Stoommachine
Stoommachine met gelijkstroomdynamo (1924)
EnergeticA logo

Museum EnergeticA
Hoogte Kadijk 400
Amsterdam
telefoon: 020-422 1227

OldMetropolis

NewMetropolis heeft sinds mei een zusje dat nu al liefkozend 'OldMetropolis' wordt genoemd. Bedoeld wordt EnergeticA, museum voor energietechniek, heel toepasselijk gevestigd in de oude elektriciteitscentrale op de Hoogtekadijk. De tentoonstelling in het depot en de bibliotheek bestrijken de geschiedenis van toepassing van gas, elektriciteit, verbrandingsmotoren en lifttechniek.


e onofficiële bijnaam dankt het museum aan zijn oorspronkelijke functie: het zou vooral een depot worden voor NewMetropolis. Maar het stichtingsbestuur van EnergeticA vond dat hun unieke verzameling te weinig werd gebruikt door het museum aan Het IJ en begon daarom voor zichzelf. In het depot liggen de collecties van het Kema-instituut, het Nederlands Elektriciteits Museum in Nijkerk, het Liften- en roltrappenmuseum uit Alphen aan de Rijn en nutsbedrijf EWR in Leiden. Aan het museum zijn drie medewerkers en vijfendertig vrijwilligers verbonden die de restauraties en rondleidingen verzorgen.
Tot op dit moment vonden scholieren elektrotechniek, de televisiemakers van Het Klokhuis en Teleac hun weg naar het depot, terwijl het Amsterdams Historisch voor haar tentoonstelling 'Beroep Huisvrouw' grasduinde in het assortiment stofzuigers, strijkijzers, broodroosters en wasmachines om de bevrijding van de huisvrouw in de jaren dertig te verbeelden. Vanaf mei 1999 is het museum twee dagen per maand open voor het 'grote publiek' dat zich kan vergapen aan een unieke collectie van elektrische apparaten uit de tijd voor de computerchips.

Ieder zijn eigen gids
Bezoekers van EnergeticA kunnen rekenen op een warm onthaal door een vrijwilliger die aan het museum verbonden is en die enthousiast een uitgebreide rondleiding met demonstraties geeft, want bij EnergeticA vinden ze dat je alles in werking moet kunnen zien. Daarom is de dertig ton wegende dieselaggregaat uit 1939 ook opengewerkt en draait hij in een laag tempo, zodat je precies kunt zien hoe hij werkt. Tijdens de rondleiding krijg je uitleg waar die vreemd uitziende (meet)apparatuur voor dient, of die zaken die je nog kent uit de glazen kast van het natuurkundelokaal en ze zetten de fiets, dieselmotor, paternoster of roltrap voor je aan. In het museum vindt de 'echte elektrotechnieker' alles over het prilste begin van zijn vak, begin achttiende eeuw. Bezoekers met minder specifieke kennis leren een hoop over de grondbeginselen van de elektrotechniek en vergapen zich aan de rest van de collectie met onder andere lichtheilapparatuur - een soort ton bekleed met lichtpeertjes waarin de patiënt op een krukje plaatsnam voor het ondergaan van lichttherapie (1904) - een gascalorimeter uit 1912, een elektrische fiets van Junker (1931), de eerste televisie van Philips, bijgenaamd het hondenhok en natuurlijk de eerste radiotoestellen uit de Eindhovense fabriek: het Roggebrood (1927), het Kapelletje (1931) en de Plankradio (1947). Het sluitstuk - letterlijk en figuurlijk - van de tentoonstelling is afkomstig uit het hippietijdperk: een echte witkar.

Elisabeth van Zutphen   



Museum EnergeticA, Hoogte Kadijk 400, Amsterdam, telefoon: 020-422 1227
Openingstijden: eerste vrijdag en zaterdag van de maand van 10.00 tot 17.00 uur en voor groepen op afspraak
Toegangsprijs: fl. 5,-




- 3 -