DE MUSEUMKR@NT





Ritueel en schoonheid








Collier met hanger.
Iran, Achaemenidische periode, goud met cloisonné-inlegwerk van lapis lazuli, comalijn, turkoois en glaspasta, midden 6e - 4e eeuw v. Chr.





Gouden bokaal met stieren.
Noord-west Iran, 12e-11e eeuw v.Chr.



Levensgroot houten grafbeeld van man, Nacht genaamd.
Egypte, vermoedelijk uit Assioet, ca 1940 v.Chr., beschilderd acaciahout, ingelegde ogen en tepels.



Ritueel en schoonheid
Antieke meesterwerken uit het MIHO Museum Japan
t/m 19 maart 2000
Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, Leiden
e-mail: info@rmo.nl
internet: www.rmo.nl
Full colour Nederlandstalige catalogus fl 49.95, isbn 9071201155
uitgebreide bibliografie

"De betekenis van kunst is dat zij de gemoedsbewegingen van mensen verheft, het leven verrijkt en zin en vreugde in het bestaan brengt".


anuit deze gedachte van de filosoof Mokichi Okada begon zijn vrouw Mihoko Koyama zo'n veertig jaar geleden kunst te verzamelen. Niet zomaar kunst, de objecten dienden enerzijds van een uitzonderlijke kwaliteit zijn en anderzijds moesten ze vervuld zijn van een diepe spirituele waarde. Mihoko Koyama is leidster van de Shinji Shumeikai, een spirituele gemeenschap met wereldwijd zo'n 300.000 leden. Aanhangers die vinden dat schoonheid haar ware uitdrukking vindt in kunst.
Ondertussen bestaat de collectie van de "Shumei Familie" uit meer dan duizend stukken. Sinds 1997 ondergebracht in het speciaal hiervoor ontworpen en gebouwde MIHO museum in Shigaraki te Japan.

Het samengaan van schoonheid en religie treffen we vooral in de klassieke oudheid aan. Het MIHO museum herbergt dan ook een unieke verzameling van antieke voorwerpen. Stuk voor stuk van een fabelachtig hoge kwaliteit.

Ook het MIHO museum zelf is vanuit dezelfde filosofie ontworpen en wel door I.M. Pei, een Amerikaanse architect van Chinese afkomst. Pei ontwierp ook het piramidevormige entreege bouw van het Louvre te Parijs en de East Building van de National Gallery of Art in Washington.
Het gebouw is voor een groot deel in een steile rotswand tussen twee oprijzende bergruggen geconstrueerd. Het is vanuit geen enkel standpunt in zijn geheel te zien en alleen te bereiken via een tunnel en een hondertwintig meter lange brug. De architectuur is dienend aan de collectie, zo zijn veel zalen speciaal voor bepaalde voorwerpen ontworpen.

Zowel op de tentoonstelling als in de catalogus krijgen zowel het Museumgebouw als het verzamelbeleid van de Shumei Familie ruime aandacht en lovende woorden.Terecht, want de collectie is grondig onderzocht en gedocumenteerd, terwijl -afgaande op de foto's- het museum ongeloofelijk mooi moet zijn.
Wel jammer is dat een geïnteresseerde verder niets over Shinji Shumeikai te weten komt. Ook in de zeer uitgebreide bibliografie staat er geen enkel werk vermeld van bijvoorbeeld de filosoof Mokichi Okada. Met name hun antwoord op de vraag waarom iets mooi is, was interessant geweest.

In het Rijksmuseum te Leiden zijn een zestigtal sieraden, amuletten, bokalen, schalen, drink hoorns, reliëfs en beelden te zien. Zestig voorwerpen, het lijkt geen groot aantal, maar is het toch wel. Dat komt door de uiterst gedetailleerde beschrijving bij elk voorwerp, die sterk appelleert aan je nieuwsgierigheid. Je blijft daardoor bij elk voorwerp hangen; elke inkerving of versiering krijgt een betekenis.

Hoogtepunt van zowel de tentoonstelling als de catalogus is de verguld zilveren beker van koning Assurbanipal. Negen bladzijde gebruikt Erika Bleibtreu om de beker toe te lichten. Ze begint met een korte beschrijving van de beker, verderop in de catalogus vind men een uitge breide technische bespreking. Vervolgens beschrijft ze waarom de beker zo'n bijzonder tijdsdocument is en begint met haar verhaal over koning Assurbanipal, zijn leven en veldtochten. Na die historische schets gaat ze in op de betekenis van de stripverhaalachtige afbeeldingen die op de beker te zien zijn.

De collectie wordt geroemd om zijn uitzonderlijke schoonheid. Merkwaardig, maar aardig, is dan dat er in de catalogus bij geen enkel voorwerp staat waarom het zo'n uitzonderlijke schoonheid heeft. Het staat er in ieder geval niet letterlijk. De beschrijvingen zijn echter veelzeggend:
"...De bovenrand en de onderbuik zijn versierd met banden van zeer precies uitgevoerde guilloches (motieven van in elkaar gevlochten linten). Het grootste deel van het oppervlak van de buikwand wordt ingenomen door drie indrukwekkende stieren. In tegenstelling tot de subtiel, in laag reliëf, gemodelleerde lijven die bedekt zijn met stroken van fijne, lineaire patronen, zijn de naturalistische koppen met hun naar voren gebogen horens geheel driedimensionaal uitgevoerd...".
Aldus een deel van de tekst bij de "Bokaal met stieren" uit Noordwest-Iran, 12de-11de eeuw v.Chr. Alleen al vanwege dit soort omschrijvingen is de catalogus de moeite waard om aan te schaffen. De foto's zijn prachtig, maar evenaren toch niet de werkelijkheid. Het loont zonder meer de moeite om ook naar de tentoonstelling te gaan kijken.
Een groot deel van de objecten staan tamelijk hoog. De teksten zijn daardoor voor rolstoelgebruikers niet altijd te lezen. Volgens een aanwezige rolstoelgebruiker waren de voorwerpen wel goed te zien, je ziet alleen een ander deel dan de staande bezoeker.

Roby Bellemans   


- 2 -