Museumkr@nt
Koningskinderen in het Kindermuseum
Paleisgeheimen
Kindermuseum, Amsterdam
Akwaaba, akonnwa wo ho, welkom, er is een zetel voor u. In het Kindermuseum van het Koninklijk Instituut van de Tropen staan 21 verschillende zetels klaar voor de meer dan 70.000 kinderen die de komende twee jaar de tentoonstelling "Paleisgeheimen" gaan bezoeken. Op een van deze zetels mag echter nooit plaatsgenomen worden en er moet met respect over gesproken worden; de gouden koningszetel. In het kindermuseum is een koninklijk Ashanti paleis opgebouwd compleet met ontvangstkamers, schatkamers, geheime kamers, een binnenhof, een koninklijke garderobe en een trommelkamer met de koninklijke drumorkesten.
e legende verhaalt van een gouden Zetel die rond 1700 uit de hemel is getoverd door de priester en raadgever Okomfo Anokye. Deze zetel kwam neer op de schoot van Koning Osei Tutu, vanaf die dag de eerste koning van de Gouden Zetel en heerser over de Ashanti, leider van een Koninkrijk dat vele malen ouder is dan Ghana. Het paleis gonst van de verhalen, Anansi verhalen, vertellingen met een wijze les waarin de spin Anansi de hoofdrol opeist.

Door de kinderen komt het paleis tot leven, en de voorwerpen die er thuishoren. Koninklijke gewaden, sieraden, schilderijen, clanstaven, spreekstaven en trommelorkesten waar je stil van wordt. Onder leiding van onder andere ook Ghanese medewerkers worden de kinderen dansen geleerd en trommelboodschappen, ook leren zij de betekenis van de voorwerpen en er mee omgaan.

Een tentoonstelling in het kindermuseum staat garant voor kwaliteit en zorgvuldige uitvoering van traditionele aspecten van de cultuur die het onderwerp vormt. Een langdurige voorstudie wordt gemaakt van het onderwerp, reizen naar het land en adviseurs worden geraadpleegd. Voor deze tentoonstelling is bijvoorbeeld samenwerking gezocht met de School of performing arts van de Legon Universiteit in Accra. Een danschoreograaf werd benaderd voor de aanpassing van de dansen in het museum en voor de tentoonstelling zijn naast de zetels, de voorwerpen en de kleding ook vier imposante drumorkesten vervaardigd in Ghana. Veel voorwerpen hebben een eigen verhaal zoals de spreekstaven. De staf in de hand van de spreker van de koning bijvoorbeeld laat zien dat hij in functie is en met de boodschap van de koning komt. De toppen van de spreekstaven beelden spreekwoorden uit, bijvoorbeeld: een hoofd alleen kan niet regeren.

Ook kan met de drums een boodschap overgebracht worden. Dit gebeurd in de Twi taal, een toontaal die het mogelijk maakt met de drums de spreektaal na te bootsen. Hierin bepaalt de toon van de gesproken taal de betekenis. Dit maakt het vervolgens mogelijk zinnen en spreekwoorden in drumtaal om te zetten die over lange afstanden kan reizen. De kinderen leren de koning vooruit te trommelen met de woorden: De koning komt eraan, wat kan ik eraan doen? Rustig aan, laat de koning niet struikelen!

Tijdens een eerste bezoek van medewerkers van het Kindermuseum aan Ghana overleed de toenmalige Koning, de Asentehene, de vijftiende koning van de Gouden Zetel, Koning van het Ashantikoninkrijk, Otumfuo Opoku Ware II. De verhalen die zij toen hoorden omtrent "het vallen van de grote boom" en "het vetrekken van de koning naar zijn dorp" zijn verwerkt in het boek, Kofi een koningskind. Kofi is een koningskind dat later misschien koning wordt, misschien ook niet. De kinderen die aan het programma mee hebben gedaan herkennen na afloop veel in het boek, liedjes, paleisverhalen, trommelboodschappen en over de voorwerpen uit het paleis.

Volgend jaar wordt gevierd dat Nederland 300 jaar banden onderhoudt met Ghana. Bijna drie eeuwen bezat Nederland een reeks versterkte handelsposten langs de Afrikaanse Westkust, bestemd voor de handel in goud, ivoor en slaven. Veel Surinamers traceren hun roots naar de huidige staten Ghana en Benin. Tijdens de opening wordt door paramount chiefs en leden van de hofhouding van Koning Otumfuo Osei Tutu II verwezen naar deze periode. Wat vooral is blijven hangen getuige het aanhalen van deze gemeenschappelijke geschiedenis is het gebruik van "Schiedam aromatic schnapps". Nederlanders namen dit goed mee om deals mee te beklinken of gewoon om flink dronken te worden. Nu heeft deze drank in Ghana een plek gekregen in bepaalde rituelen. Volgend jaar zullen er speciale activiteiten plaatsvinden om de banden te vieren, en zoals de vrouwelijke afgezant van de koning tijdens de opening de zaal verteld, zullen Nederland en Ghana vanaf nu een positieve geschiedenis zonder zwarte bladzijden schrijven. Een onderdeel van de festiviteiten zal een virtuele tentoonstelling zijn.

Al met al was de opening een gebeuren met een koninklijke allure. Op de uitnodiging stond vermeld dat iedereen moet opstaan als de Koning of zijn afgezanten de zaal binnenkomen. Helaas kon de echte Koning niet aanwezig zijn in verband met verkiezingen, die niet een overtuigende winnaar hadden opgeleverd. Hierdoor had de koning zijn handen vol om de rust in het land te bewaren.

Na het bezoek aan het Kindermuseum kunnen de kinderen nog nagenieten en leren via de website www.anansiweb.nl. Hierop kunnen zij met een persoonlijk Anansiweb nummer dat gegeven wordt in het museum inloggen en dan een fotocompositie maken van een figuur met de kleding en voorwerpen die gebruikt zijn in het Kindermuseum en de rollen die hiermee samenvallen. Verder wordt na het invoeren van de geboortedag een Ashanti naam gegeven, bijvoorbeeld Maria Akosua Meyknecht. In het museum is een groepsfoto gemaakt die te bekijken is op Anansiweb. Wat ook bijzonder is zijn de verschillende drumboodschappen die te horen zijn via de site en daarbij de uitspraak in de Twi taal. Al met al een zeer moderne state of the art website met veelzijdige functionaliteit, al zal enige begeleiding misschien nodig zijn. De site geeft een mooi beeld van wat geleerd is in het museum en ook na het bezoek blijft het mysterie van de paleisgeheimen levend bij de kinderen. Langzaam zal op het eerste web van de wereld, het web van de spin anansi, een web geweven worden van kinderen met hun persoonlijke verhaal, het verhaal van hun avontuur in het Koninklijke paleis van de Ashanti in Amsterdam.
Lucien Lecarme
Op schooldagen ontvangt het Kindermuseum schoolgroepen (groep 3 tot en met 8) op de tentoonstelling. Een programma voor de bovenbouw (groep 6, 7, 8 of een combinatie daarvan) duurt van 10.00 tot 12.15 uur. Een programma voor de middenbouw (groep 3, 4, 5 of een combinatie daarvan) duurt van 13.30 tot 15.15 uur. Het Kindermuseum is dan exclusief voor een schoolgroep open.
De kosten voor deelname zijn: f 10,- per kind en f 7,50 per leerkracht (inclusief entree, programma en voorbereidingsmateriaal).

Inlichtingen: 020 568 8233
E-mail: kindermuseum@kit.nl
WWW: www.kindermuseum.nl
WWW: www.anansiweb.nl

foto's: KIT en Lucien Lecarme

http://www.museumserver.nl/museumkrant/editie38/artikel.php3?pagina=7


© 1997-2004 Stichting De Museumserver
http://www.museumserver.nl