Museumkr@nt
Noordelijk Scheepvaartmuseum Groningen
Noordelijk Scheepvaartmuseum en Niemeyer Tabaksmuseum
Brugstraat 24-26
Groningen
In de Groningse Brugstraat staat een huis, en niet zomaar een huis, het is het oudste huis met een middeleeuws geraamte en voorgevel van de stad. Niet alleen het huis is imposant, ook binnen is veel te zien, het Noordelijk Scheepvaartmuseum en het Niemeyer Tabaksmuseum hebben in de meer dan 40 verschillende ruimtes in het pand een interessante collectie tentoongesteld.
e twee musea liggen in het hart van het Middeleeuws schippers-en zeeliedenkwartier, op enkele tientallen meters afstand van de Der Aakerk, eertijds toegewijd aan de moeder Gods en Sint Nicolaas, beschermheilige van de zeelieden. Wanneer Groningen in de geschiedenisboeken opduikt, zo omstreeks 1040, is het al een belangrijk centrum van handel en scheepvaart, dankzij de gunstige ligging aan het einde van de Hondsrug, 'op de grens van zand en klei,' vanwaar een waterweg naar zee voerde. Het maakte verder eeuwenlang deel uit van de Hanze, het machtige verbond van Noord-Europese 'koopsteden'. In de 17e en 18e eeuw was Groningen de zetel van de West-Indische Compagnie en exporteerden schippers uit stad en provincie turf naar een steeds wijder omgeving. In de 19e eeuw was de stad thuishaven van vele zeeschepen. Eigenlijk is Groningen dus door de eeuwen heen verbonden geweest met de zee en de zeevaart, verleden en heden zijn voor een groot deel bepaald door de relatie met het water.

Vanaf 1932 is in de stad een verzameling gevormd met als centraal thema de relatie tussen 'Stad en Lande" en de scheepvaart. De collectie was oorspronkelijk tentoongesteld in het zogenaamde Goudkantoor, een deel van het huidige stadhuiscomplex. Vanaf de jaren 70 is de huidige imposante behuizing ingenomen. Op de binnenplaats ligt de tjalk 'Alida' en na binnenkomst begint de helder opgezette museumroute in het 'Canterhuis' met de geschiedenis van de vroegste scheepvaart. De route is chronologisch opgezet: van Vikingschepen tot 'Bremer kogge', van vroegmiddeleeuwse vrachtschepen tot recenter reconstructiemodellen.

Alle elementen uit de zeevaartgeschiedenis van Groningen passeren vervolgens de revue. Een Japanse prent beeldt het binnenlopen van een schip in de Baai van Nagasaki uit en op een porseleinen kop en schotel staat het wapen van Jan Albert Sichterman, een stad-Groninger uit de 18e eeuw die rijk is geworden in dienst van de VOC en nog steeds in Groninger legendes voortleeft als 'bengaalse Sicherman'. Veel VOC en WIC dus.

Enkele trappen hoger, in het Gotische huis, ontrolt zich de geschiedenis van de Groninger Zeevaart in de 17e tot 19e eeuw. Vanaf begin 17e eeuw werden onder leiding van de stad de venen van Oost-Groningen 'aan snee' gebracht. Schippers uit de stad en de VeenkoloniŽn vervoerden turf naar een steeds uitgestrekter gebied en uiteraard ook retourvracht naar hun eigen en andere Nederlandse havens. Van veel scheepstypen waarmee men voer worden modellen getoond. Verder zijn er reissouvenirs tentoongesteld, zoals houten schalen en vazen uit het Oostzeegebied, vlaggen en foto's die herinneren aan de zeemanscolleges zoals de 'Groninger Eendracht', allerlei scheepstuig, kleine scheepjes in flessen, schilderijen en prenten. Een boeiend element in het museum is de reconstructie van een Veenkoloniaal schippersinterieur uit het midden van de 19e eeuw, een belangrijke periode in de Groninger scheepvaart.

De tocht wordt afgesloten door het Niemeyer Tabaksmuseum, en het mag blijken dat het gebruik van tabak oorzaak dan wel aanleiding is geweest tot het maken van veel mooie dingen. Weer beneden gekomen moet de bezoeker vooral niet vergeten voor de uitgang de ruimte rechts te betreden, de motorenhal. Hier staat een collectie scheepsmotoren, en indien men de juiste persoon in het museum aanspreekt volgt een indrukwekkende demonstratie van motorgeweld, want veel van de modellen doen het gewoon nog. Dit laatste onderdeel is ook meer dan de moeite waard voor kinderen, zoals ook de rest van het museum kleine verrassingen heeft voor de oplettende bezoeker.

Bron: Aan de Brugstraat in Groningen... (Dhr. Ph. M. Boscher)
Lucien Lecarme
Noordelijk Scheepvaartmuseum en Niemeyer Tabaksmuseum
Brugstraat 24-26
Groningen

Di - zat. 10.00 - 17.00
Zondag: 13.00 - 17.00

http://www.museumserver.nl/museumkrant/editie41/artikel.php3?pagina=4


© 1997-2004 Stichting De Museumserver
http://www.museumserver.nl