Museumkr@nt
49ste Biennale in Venetie toont verleidelijke kunst met diepgang
Biennale di Venezia: t/m 4 november
Locaties: Giardini di Castello, Arsenale di Venezia, en verspreid over 34 palazzo's in de stad
Met het Biennale-thema van dit jaar, 'Platform van de mensheid', biedt de Zwitserse tentoonstellingsmaker Harald Szeemann (67) naar eigen zeggen 'een plek waar kunstenaars, kunst en publiek elkaar ontmoeten'. Dit klinkt wellicht vrijblijvend, maar in de praktijk werkt het wonderwel. Verleidelijke kunstwerken weten zintuigen en geest zo te prikkelen dat zelfreflectie en interactie als vanzelf in elkaar overvloeien. En de meeste werken zíjn zo verleidelijk, omdat er achter hun aantrekkelijke uiterlijk vaak een existentieel onderwerp schuilt.
oorgeblazen
De heftigste interactie tussen kunst en publiek wordt op deze 49ste Biennale bereikt in het Oostenrijkse paviljoen. De audio-visuele installatie 'RESET' van kunstenaarsduo Granular=Synthesis blaast je bijna onmiddellijk het paviljoen weer uit zodra je de zware deur openduwt. Als een 21ste-eeuwse variatie op het rode vierkant van Malevich, zorgen twee gigantische pulserend rode projecties en een intens diepe basdreun dat je eenmaal binnen compleet samenvalt met het kunstwerk. Met doorgeblazen hoofd en hart (hartpatiënten en epileptici wordt met recht de toegang ontzegd) sta je even later weer buiten, verfrist en daadwerkelijk 'gereset'.

Granular=Synthesis, RESET, 2001
Oerkoppel
Een ander spektakelstuk komt van de Britse special effect en videoclip kunstenaar Chris Cunningham (1970). Hij is vooral bekend om zijn clips voor Björk en Madonna en de creatie van de monsters in de film 'Alien 3'. 'Flex' (2000), dat in het Arsenale wordt getoond, is zijn eerste autonome videowerk. Het toont een adembenemende choreografie waarin een man en vrouw vanuit een soort embryonale fase alle stadia van het leven verbeelden. Dansend, vechtend, liefhebbend, alleen, angstig, en toch weer samen. Met een Rembrandtesk licht op hun lichamen en met op maat gemaakte geluidseffecten van rapper Richard James van Aphex Twins, is er geen ontkomen meer aan: de eigentijdse Adam en Eva zijn in een gevecht gewikkeld van leven op dood.

Digitale mieren
Maar het kan ook subtieler. In 'Living Rooms' van de in Finland gevestigde Engelse kunstenaar Charles Sandison (1969) wordt de levensstructuur verbeeldt door de woorden 'female', 'male', 'child', 'old', 'food' en 'death'. De geprojecteerde woorden bewegen als 'pacmannetjes' over de wanden van een verduisterde ruimte, waarbij een hindernis als de deuropening netjes wordt omzeild als was het een gedigitaliseerde mierenkolonie . Na enige tijd wordt duidelijk dat wanneer de krioelende 'males' en 'females' elkaar raken er spontaan kindjes bijkomen. De 'children' splitsten zich vervolgens weer op in 'female' of 'male', waarna hun ouders genadeloos in 'old' en 'death' veranderen.

Vegeterende wezens
Onze Nederlandse afgevaardigde Liza May Post (1965) laat weer een ander aspect van menselijke interactie zien. Of liever gezegd: het gebrek aan interactie. Haar vervreemdende videoschilderijen geven een ontroerend beeld van autistische vegeterende wezens in een verduisterd Rietveld paviljoen. Waar Post een soort claustrofobisch gebrek aan communicatie in afstandelijke situaties verbeeldt, is de eveneens vegeterende hoofdpersoon in de foto's van de Japanse kunstenaar Tatsumi Orimoto (1946) wel een mens van vlees en bloed. Het betreft de dementerende moeder van kunstenaar Orimoto zelf, waar hij op alle mogelijke manieren nog mee probeert te communiceren. Maar in welke humoristische situatie Orimoto haar ook plaatst, met een autoband om haar nek of met reusachtige schoenen van papier maché aan haar voeten, haar geest lijkt al uit haar lichaam verdwenen te zijn.

Liza May Post, Trying
Tatsumi Orimoto, Art-Mama/Tire tube, 1996-2000
Sensuele stampers
Braziliaanse kunstenaar Ernesto Neto (1964) verleidt zijn publiek tot interactie met sensuele sculpturen. 'Walking into Venus' is een soort inwendige baarmoeder van nylonkousen en piepschuim waarin bezoekers mogen lopen, liggen en tot rust komen. In 'We fishing the time (warm's holes and densities)' zijn de nylon stampers gevuld met geurend saffraan, kaneel en peper. De geuren trekken je naar de zware hangende voorwerpen toe en voor je het weet sta je ietwat gegeneert te ruiken aan deze toch wel sterk aan testikels doen denkende vormen.

Ernesto Neto, We fishing the time (warm's holes and densities)
Koekjes van lucht
Het oog komt met name aan zijn trekken in de glazen vitrinekasten met antiek Venetiaans glaswerk van de Duitse kunstenaar Gerd Rohling (1946), dat bij nadere inspectie gerecycled plastic blijkt te zijn. Of in het Koreaanse paviljoen waarin een keizerlijk gewaad van metalen identiteitsplaatjes triomfantelijk wordt overgoten door licht. Of bij het zien van de 'Talking Sky' pin-hole foto's (2000) van Leung Chi-wo uit Hong Kong, die de hemel een vaste vorm weet te geven. Zoals in het zenboeddhisme een vaas niet als een object in de ruimte wordt ervaren maar juist als een begrenzing van leegte, zoomt Leung Chi-wo in op de lucht zoals die er voor een gemiddelde bewoner van een metropool uit moet zien: aan alle kanten omzoomd door de toppen van wolkenkrabbers. Om vervolgens van lucht zelfs een object te maken door deze abstracte vorm niet alleen op foto vast te leggen maar er tevens een deegvormpje van te maken, en er koekjes van te bakken.

Gerd Rohling, Wasser und Wein, 1984-2001
Verse kijk
Om beurten worden zo oog, oor, neus en geest op scherp gesteld. Zowel de vele overweldigende video's als de verstildere beelden weten de fantasie te prikkelen doordat het mysterie van de mens op zintuigelijke manier toegankelijk wordt gemaakt. Daardoor geeft deze Biennale je niet alleen een verse kijk op de internationale hedendaagse kunst, maar ook op jezelf.
Muriel Rive
Biennale di Venezia: t/m 4 november
Locaties: Giardini di Castello, Arsenale di Venezia, en verspreid over 34 palazzo's in de stad

www.labiennale.org
www.biennale24.com

foto's: © NoMurcy

http://www.museumserver.nl/museumkrant/editie45/artikel.php3?pagina=2


© 1997-2004 Stichting De Museumserver
http://www.museumserver.nl