Museumkr@nt
Het Multatuli Museum
Multatuli Museum
Korsjespoortsteeg 20
1015 AR Amsterdam
Een van de kleine straatjes die de Amsterdamse grachten met elkaar verbinden heet Korsjespoortsteeg. Een hele naam voor een steeg die je door bent als je de naam hebt uitgesproken. Het huis op nummer 20 springt er zo uit. Het heeft als enige een stenen trap en een gevelsteen, waarop staat dat E. Douwes Dekker "Multatuli" hier op 2 maart 1820 geboren werd. Dit is het Multatuli Museum.

p de middelbare school maakte ik al kennis met de beroemde schrijver Eduard Douwes Dekker, die als pseudoniem Multatuli "ik heb veel geleden" koos. Zijn boek, Max Havelaar, met daarin het schrijnende verhaal van Saïdja en Adinda maakte diepe indruk. Multatuli groeide op aan de Haarlemmerdijk en in gedachten zie ik hem als echt Amsterdams jochie door de stad struinen. Hij geeft zijn ogen goed de kost. Na een baantje als loopjongen vertrekt hij op achttienjarige leeftijd naar Nederlands Indië. Hij wordt ambtenaar bij het Binnenlands Bestuur. Tegenslag op zijn werk en een ongelukkige liefde leveren het eerste toneelstuk op: De Eerloze. Maar het tij keert. Hij vindt een nieuwe geliefde, waar hij mee trouwt, en hij wordt assistent-resident van Lebak op Java. Een maand na zijn benoeming klaagt hij de regent van Lebak aan wegens knevelarij en misschien wel moord. De bevolking van Lebak werd door haar eigen inlandse hoofden gedwongen vee te leveren en herendiensten te verrichten. Het Nederlands Bestuur gaf geen gehoor en plaatste Multatuli over naar Oost Java. Hij nam daarop ontslag, wat hem eervol verleend werd, en vertrok naar Europa. In Brussel schreef hij Max Havelaar of de koffieveilingen der Nederlandsche Handelsmaatschappij, en hiermee werd hij op slag beroemd. Het boek werd in 35 talen vertaald, waaronder het Urdu en het Japans.

En nu sta ik voor zijn geboortehuis, met daarin een aantal tastbare herinneringen aan deze Amsterdammer. Met de stad had hij een liefde-haat verhouding. Mutatuli maakte grote plannen voor Amsterdam, maar hij zette zich af tegen de in zijn ogen kleingeestige en burgerlijke inwoners van de stad en van Nederland, "die roofstaat aan de zee". Inmiddels heb ik aangebeld en gaat de deur open. Een klein smal huis met een aantal verdiepingen, dat is de eerste indruk. Hoewel het huis duidelijk meegenomen is in de moderne tijd, kun je je er nog van alles uit het verleden bij voorstellen. Beneden is de bibliotheek gehuisvest, hierin bevinden zich onder meer alle edities van Max Havelaar en de andere werken van Multatuli en vele duizenden artikelen, brochures en foto's. Het leukste vind ik het kleine wenteltrapje. Op de bovenste verdieping woonde de familie Douwes Dekker. Niet bepaald ruim behuisd met vijf kinderen, maar helemaal beneden in de kelder woonde een gezin met dertien kinderen. Je vraagt je af hoe dat allemaal ging (maar het ging ook niet denk ik). Op de bovenste verdieping is een kamer ingericht met spullen van Multatuli. De opgenomen groenfluwelen gordijnen brengen sfeer. Een groot bureau, cadeau van bewonderaars, domineert de kamer. Leuk om die voorwerpen te zien en de portretten van zijn broer en schoonzuster, maar het allerleukste is een klein sierlijk mandje. Het staat onder een stolp en als die opgetild wordt door de conservator ruik je een lekkere kruidige lucht. De geur van kruidnagels van anderhalve eeuw geleden. Het mandje is heel kunstig gemaakt van kruidnagels, een eigengemaakt cadeau voor Multatuli.
Multatuli is overigens de eerste Nederlander die gecremeerd werd, wellicht staat daarom zijn urn ook in het museum.

In 1877 hield een verbitterde Multatuli op met schrijven. Zijn werk had volgens hem weinig ten goede gekeerd noch in Nederland noch in Indië. De sofa waarop hij stierf staat ook in de kamer, hij ziet er bepaald niet ongebruikt uit. We gaan weer naar beneden, daar wacht nog een verrassing. In de museumwinkel ligt een klein boekje, met de titel: 'Helaas', ik ben 'n Amsterdammer'. Het belooft een literaire wandeling door het Amsterdam van Multatuli. Het is een leuk boekje, met mooie oude en nieuwe foto's. Het wijst de weg, veelal aan de hand van Multatuli's boeken Woutertje Pieterse en Ideeën, naar allerlei plaatsen in de stad die belangrijk waren voor Multatuli. Ik schaf het meteen aan.
Dan sta ik weer buiten. Multatuli was een moeilijk mens, zowel voor zichzelf als voor anderen, hoewel hij ook heel trouwe vrienden en bewonderaars had. Maar hij was vooral iemand die protesteerde wanneer hij vond dat mensen onrecht werd aangedaan. Dat protest tegen onrecht is na anderhalve eeuw nog niet verjaard.
Mieke Veldt
Multatuli Museum
Korsjespoortsteeg 20
1015 AR Amsterdam
020 6381938
multatulimuseum@wanadoo.nl
www.multatuli-museum.nl

Foto's: website van het Multatuli Museum

http://www.museumserver.nl/museumkrant/editie50/artikel.php3?pagina=4


© 1997-2004 Stichting De Museumserver
http://www.museumserver.nl